طبق آیات قرآن، نتیجه ذکر گفتن، ارتباط مستقیم دارد با باورهای ما

امروز می خواهیم درباره یک ذکر بسیار معروف صحبت کنیم و قدری درباره مفهوم آن و ارتباط با آن با باور فکر کنیم. ذکر أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ. همانا با یاد خداوند دلها آرام می گیرد. این ذکر را بارها تکرار کرده ایم اما حال دلمان تغییری نکرده است. بارها تکرار کرده ایم اما قلب مان آرام نگرفته است. مشکل کار کجاست؟

این ذکر بخشی از آیه ۲۸ سوره رعد است. خداوند در این آیه می فرماید:

الَّذِینَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ

همان کسانى که ایمان آورده‌اند و دلهایشان به یاد خدا آرام مى‌گیرد. آگاه باش که با یاد خدا دلها آرامش مى‌یابد

مشکل کار را بخش ابتدایی آیه ۲۸ سوره رعد صریح و روشن توضیح می دهد. ذکر أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ زمانی باعث آرامش قلب می شود که ایمان باشد. این ذکر برای کسانی که ایمان به خداوند دارند نتیجه بخش است.

آنچه که به ما آرامش می دهد یک ذکر خاص نیست. بلکه یک ایمان و احساس درونی است که نتایج زندگی ما را خلق می کند. یک باور است یا به عبارت بهتر فرکانس ما است که خالق نتایج زندگی ماست نه یک ذکر خاص که طوطی وار تکرار شود.

ذکر یعنی چه؟

همانطور که در ترجمه آیه ۲۸ سوره رعد خواندیم، ذکر أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ را اینگونه معنا می کنند که (آگاه باش با یاد خدا دلها آرامش مى‌یابد). کلمه ذکر را در اینجا با عنوان یاد کردن معنا کرده اند. اما این ترجمه اشتباه است!

فرض کنید من همراه یک نفر دیگر در یک اتاق نشسته ایم و شما وارد اتاق می شوید. من به شما می گویم فلانی، همین الان ذکر و خیرت بود، یعنی چی! فرض کنید من داشتم یکی از خصوصیات شما رو می گفتم می گفتم فلانی خیلی دست و دل باز است یعنی یک خصوصیت اخلاقی مربوط به شما را بازگو می کردم.

 در مورد ذکر أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ می گوییم دل ها با یاد خدا آرامش می یابد. فرض کنید من رفتم مسافرت و در طول سفر یادم می آید که درِ خانه را قفل نکرده ام.

همان لحظه نجواهای ذهن شروع می شود که الان دزد وارد خانه می شود و همه اموال و اساب و لواز خانه ام به سرقت می رود، در این شرایط چگونه با یاد خدا دلم آرام می شود؟! تنها در صورتی دل آرام می شود که یکی از خصوصیات خداوند را بخاطر بیاوریم و از آن یاد کنم. خصوصیتی که باعث شود در این شرایط قلب من را آرام کند.

بطور مثال بگوییم والله خیر حافظا، تویی که بهترین حفظ کننده هستی و با ذکر این اعتقاد و باور حافظ بودن خداوند که از خانه من محافظت می کند دلم آرامش پیدا می کند.

فرض کنید من مغازه ای دارم اما مشتری ندارم. در این شرایط باید خصوصیت رزاق بودن خداوند را به خودم یادآوری کنیم.. یا کسی به من ظلم کرده است، باید بگویم خدایا تنها تو هستی که بهترین حاکم و داوری و با ذکر و یادآوری این باورها دلم آرامش پیدا می کند.

پس ذکر یعنی باور. یعنی باور به یک خصوصیت و ویژگی خاص درباره خداوند. در آیه ۱۵۲ سوره بقره می خوانیم (فاذکرونی اذکرکم) ترجمه شده است: مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم.

اما ترجمه درست این آیه بر اساس قوانین بی تغییر خداوند این گونه می شود که : تو به چه باور داری تا من به همان شکل در زندگی ات ظاهر شوم. تو به کدام خصوصیت من اعتقاد داری تا همانگونه بر تو نمایان شوم:

من را رزاق و روزی رسان می دانی؟ رزاق می شوم. من را غفور و رحیم می دانی؟ مهربان می شوم یا حتی من را انتقام جو می بینی؟ برای تو انتقام جو می شوم. مهم این است که تو چگونه خداوند را می بینی، تو چگونه خداوند را به خاطر می آوری؟ چگونه او را باور کرده ای؟

در آیه ۴١ سوره احزاب آمده است (اذکروالله ذکرا کثیرا) یعنی خصوصیات من را زیاد به خودتان یادآوری کنید. زیاد تکرار کنید تا تبدیل به باور شود.

در آیه ١٩١ سوره آل عمران آمده است (الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللَّهَ قِیَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ وَ یَتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَکَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ) (آنها که در هر حالت، ایستاده و نشسته و خفته، خداوند را یاد کنند(باور و ذکر) و دائم در خلقت آسمان و زمین بیندیشند و گویند: پروردگارا، تو این دستگاه با عظمت را بیهوده نیافریده‌ای، پاک و منزهی، ما را به لطف خود از عذاب دوزخ نگاهدار.


ارتباط ذکر و باور در قرآن

ارتباط ذکر و باور در قرآن

داستان باورهای زکریای پیامبر!

زکریا(ع) از خداوند می خواهد که خداوند به او فرزندی عطا کند. وقتی خداوند او را به فرزند به نام یحیی(ع) بشارت می دهد، زکریا(ع) به این دلیل که باورش ضعیف بوده است به خداوند می گوید چطور ممکن است در حالی که هم من پیر هستم و هم همسر من نازا است؟ خداوند می فرماید مگر نمی دانی که خداوند بر هر کاری توانا است؟

در جایی دیگر آمده است، وقتی زکریا(ع) نزد حضرت مریم(س) می رود از دیدن روزی متعجب می شود! یعنی باز هم باور نمی کند و از مریم(س) می پرسد این روزی از کجا برای تو آمده است؟! و مریم(س) بدلیل داشتن باورهایی قدرتمند درباره خداوند، به زکریا(ع) می گوید: خداوند به هر کس که بخواهد روزی بی حساب می بخشد! یعنی طبق قانون، نتیجه باور و ایمان مریم(س) ، روزی بی حساب از سمت خداوند است.

خداوند در سوره آل عمران آیات ۴١ تا ۴٣ دو سفارش به زکریا(ع) و مریم(س) می کند. به زکریا(ع) می فرماید تو ذکر من را زیاد بگو اما به مریم(س) می گوید: تو تسبیح و شکر من را بگو!

دقت اجرای قانون را می بینید! خداوند می داند که زکریا(ع) باور هایش مشکل دارد به همین دلیل می گوید تو ذکر بگو و از طرفی می داند که مریم(س) باورهای قدرتمندی دارد و به همین دلیل به او می گوید تو شکرگزار باش

قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِی آیَهً قَالَ آیَتُکَ أَلَّا تُکَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَهَ أَیَّامٍ إِلَّا رَمْزًا وَاذْکُرْ رَبَّکَ کَثِیرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِیِّ وَالْإِبْکَارِ﴿۴۱﴾

 (زکریا) عرض کرد: پروردگارا! نشانهای برای من قرار ده! گفت: نشانه تو آن است که سه روز، جز به اشاره و رمز، با مردم سخن نخواهی گفت. (و زبان تو، بدون هیچ علت ظاهری، برای گفتگو با مردم از کار می‏افتد). پروردگار خود را (به شکرانه این نعمت بزرگ،) بسیار یاد کن! و به هنگام صبح و شام، او را تسبیح بگو!

وَ إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِکَهُ یَا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاکِ وَ طَهَّرَکِ وَاصْطَفَاکِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِینَ ﴿۴۲﴾

 و (به یاد آورید) هنگامی را که فرشتگان گفتند: ای مریم! خدا تو را برگزیده و پاک ساخته، و بر تمام زنان جهان، برتری داده است.

یَا مَرْیَمُ اقْنُتِی لِرَبِّکِ وَاسْجُدِی وَ ارْکَعِی مَعَ الرَّاکِعِینَ ﴿۴۳﴾

ای مریم! (به شکرانه این نعمت) برای پروردگار خود، خضوع کن و سجده بجا آور! و با رکوع کنندگان، رکوع کن!

همانطور که دیدید با یک ترجمه غلط و برداشت اشتباه، یکی از کلیدی ترین واژه های قران (ذکر) به راحتی نادیده گرفته شده است و دقیقا به همین دلیل است که ذکر أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ باعث آرامش قلب ها نمی شود!

روایات و احادیث یا آیات قرآن؟

خداوند در آیه ۸۹ سوره نحل می فرماید این کتاب تبیان لکل شی است، یعنی بیان کننده و روشن کننده ی همه چیز است. پیامبر تنها وظیفه ی ابلاغ و تعلیم این مفاهیم به مردم را داشته است و نه اضافه کردن به احکام قران . زیرا  قرآن خود کامل است و بیان کننده همه چیز است.

روایات فراوانی داریم که باید نماز به فلان شکل خوانده شود زیرا پیامبر گفته است که به فلان شکل باید بخوانیم! و روشی را می گویند که در قرآنی که همه چیز را گفته اصلا وجود ندارد! یعنی در حقیقت یک چیزی را به این قرآن اضافه کرده اند و این در تناقض با تبیان لکل شی می باشد.

 پس می توان نتیجه گرفت وقتی در مسئله نماز که اینقدر مسئله همه گیر و مهمی است، تحریف صورت گرفته است، پس چگونه می توان با اطمینان صددرصد به دستورات دیگر پیامبر گوش کرد و از او اطاعت کرد؟

آنچه که مسلم است این است که پیامبر نمی تواند مخالف آیات قران حرفی بزند. اگر اطمینان و ایمان ۱۰۰ درصد داشته باشیم که یک روایت از  طرف پیامبر(ص) ذکر شده است، قطعا باید به آن عمل کنیم چرا که اطاعت از رسول بر ما واجب شده.

اما مسئله اینجاست که به هیچ وجه نمی توان به این ایمان ۱۰۰ درصدی رسید که این سخن را پیامبر گفته است یا تحریف شده است! بنابراین باید تنها قرآن را منبع قرار دهیم.

البته اشاره به این نکته نیز لازم و ضروری است که در بیشتر آیاتی که به اطاعت از خدا و رسولش اشاره شده است به مسائلی مانند جهاد یا سپردن داوری به پیامبر(ص) اشاره دارد.

اگر فرض را بر این بگیریم که خداوند گفته باشد مردم در تمام دوران ها ( چه الان، چه ۱۴۰۰ سال بعد، چه ده هزار سال بعد ) باید در تمام مسائل شان از پیامبر اطاعت کنند، باید گفت آیا خداوند نمی دانسته است که ممکن است سخنان و شیوه ی زندگی پیامبر تحریف شود؟

طبق آیه صریح قرآن، خداوند گفته است ما حافظ و نگهبان قرآن هستیم و نمی گذاریم تحریف شود و درباره حفاظت از کُتب احادیث و روایات چیزی نیامده است.

بطور مثال درباره همین نماز می بینیم که اهل تسنن به شکلی نماز می خوانند که اهل تشیع نمی خوانند. به نظر شما شیوه درست کدام است؟ هر کدام بر درستی شیوه خود اصرار دارند و هر کدام جداگانه، احادیث و روایاتی در این زمینه می آورند! کدام حدیث یا روایت درست است و کدام حدیث غلط؟

نمونه های بسیاری را درباره احکام مختلف می توان مثال زد که به قول معروف فقها و علما درباره آن اختلاف دارند. این اندازه که علمای ما درباره احکام خداوند بر ما سخت می گیرند، خود خداوند سخت نمی گیرد!

قدری تفکر لازم است…

امیر طبسی

افراد کمی آنچه گفته شد را باور می کنند

افراد کمتری به آن عمل می کنند

و همان افراد کمتر، بیشترین نتایج را می گیرند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

نوشتهٔ پیشین
چرا باور نداری که می‌تواند نابرده رنج هم، گنج میسر شود؟!
نوشتهٔ بعدی
نیروی تجسم و خیال بسیار قدرتمند است; آن را دست کم نگیر!
فهرست